Burn-out bij vrouwen: als je vuurkracht omslaat in verbranding

De zomer staat voor energie, zichtbaarheid en ambitie. Alles mag naar buiten. Je vuur. Je plannen. Je kracht. Maar de zomer is óók vakantie, rust, even niets hoeven. En juist dan, als de druk van de dag wegvalt en de zon je stil laat staan, voel je het ineens: dat je leeg bent. Dat je brandt.

Veel vrouwen ervaren juist in deze periode signalen van burn-out. Niet omdat ze niets doen, maar omdat ze té lang te veel hebben gedaan. Zomerenergie legt het bloot: waar je jezelf voorbijloopt. Waar je over je grenzen bent gegaan. En wat je nodig hebt om terug te keren naar jezelf.

Jouw vuur heeft te lang te fel gebrand. Een burn-out is vuurkracht in overtreffende trap. De schaduwkant van altijd aan staan.

Zomerenergie en burn-out: wanneer presteren te veel wordt

De zomer is het seizoen van het zuiden, van het vuur. Het moment in het jaar dat alles in bloei staat. De energie is naar buiten gericht. Je mag je laten zien, stralen, dóen. Het is de tijd van expressie, prestatie, creatie.

Maar vuur zonder bedding verteert.

Als je blijft geven zonder te ontvangen. Als je blijft presteren zonder te voelen. Als je blijft stralen terwijl je allang geen brandstof meer hebt, dan slaat dat vuur om in uitputting. Dan raak je oververhit. Afgesneden van jezelf. En uitgeblust.

Dat is burn-out.

Burn-out bij vrouwen in Nederland: de cijfers

Volgens recente cijfers van het RIVM heeft 1 op de 5 werknemers burn-outklachten. Bij vrouwen is dat zelfs 1 op de 4. Het zijn die vouwen die loyaal zijn, zich verantwoordelijk voelen, gevoelig zijn, perfectionistisch. Ze geven alles, en nog een beetje meer. Tot hun lijf zegt: stop.

"Je hoeft niet harder te gaan branden. Je mag zachter gaan leven."

Oorzaken van burn-out: het is niet alleen werkdruk

Een burn-out ontstaat zelden van de ene op de andere dag. Het is geen acute gebeurtenis, maar een langzaam proces van uitputting. Laag voor laag. Jaar na jaar. Vaak onzichtbaar, zelfs voor de persoon zelf. En nee, het is niet alleen werkdruk.

We leven in een wereld waarin ‘druk zijn’ een badge of honour is geworden. De volle agenda, het volle hoofd, de volle inbox, ze worden niet gezien als alarmsignalen, maar als bewijs van relevantie. Ondertussen draaien veel vrouwen op meerdere fronten tegelijk: op werk, in het gezin, in de relatie, sociaal. Er is nauwelijks ruimte om op te laden, laat staan stil te staan. Wat als je al jarenlang functioneert op reserves? Burn-out is geen teken van falen. Het is een biologisch antwoord op roofbouw.

Grenzen zijn er niet om mensen buiten te houden, maar om jezelf binnen te houden. Toch zijn ze voor veel vrouwen vaag, flexibel of nonexistent. Omdat ze geleerd hebben om beschikbaar te zijn. Mee te bewegen. Aardig gevonden te worden. En dus zeggen ze ja terwijl ze nee voelen. Vullen ze gaten op die een ander laat vallen. Lachen ze als ze eigenlijk willen huilen. Tot het lijf op de rem trapt.

Achter perfectionisme zit zelden pure ambitie. Het is vaak angst vermomd als controle. Angst om te falen. Om afgewezen te worden. Om niet genoeg te zijn. Pleasen is net zo goed een overlevingsstrategie. Het geeft tijdelijk rust, als iedereen om je heen blij is. Maar de prijs is hoog: je raakt jezelf kwijt in het tempo en de wensen van anderen.

Deze patronen ontstaan niet zomaar. Je kreeg misschien als kind aandacht als je iets goed deed. Of liefde als je je aanpaste. En dus leerde je: presteren is veiliger dan voelen.

Ook op het werk speelt iets diepers. Burn-out ontstaat vaker in contexten waar veel moet, maar weinig invloed gevoeld wordt. Waar waardering uitblijft. Waar je je rol vervult, maar niet jezelf kunt zijn. Zonder autonomie geen eigenaarschap. Zonder erkenning geen betekenis. En zonder die twee wordt werk een uitputtende plicht, geen voedende plek.

Misschien is dit wel de kern. Dat jij diep vanbinnen het idee bent gaan geloven dat je er alleen mag zijn als je iets toevoegt. Als je zorgt. Als je draagt. Als je presteert. Dat je pas waardevol bent als je aanstaat.

"Burn-out is niet dat je te veel deed. Het is dat je te lang iets droeg dat nooit van jou was."

Burn-out is dan niet alleen lichamelijke uitputting. Het is existentieel. Het is het moment waarop je niet meer kunt voldoen aan het script dat ooit veiligheid gaf. En dat is beangstigend én bevrijdend tegelijk.

Herstel begint met zien wat niet van jou is

Herstellen van een burn-out begint niet met een to-do-lijst. Geen ochtendroutine, geen coachingstraject met stappenplan. Het begint juist met vertragen. Met niks. Met stoppen. Met stilstaan bij wat je al die tijd voorbij bent gerend. En dat is misschien wel het moeilijkste. Want als je altijd hebt geleerd dat je waardevol bent als je doet, als je regelt, als je helpt, dan voelt stilvallen als falen.

Kijk eens naar waarom je doet wat je doet. Vaak komt het voort uit iets ouds. Misschien voelde je als kind al de onrust van je ouders. Of het verdriet dat er niet mocht zijn. En dus ging je zorgen. Je aanpassen. Je verbinden. Je onzichtbaar maken. Omdat dat veiliger was.

Die patronen verhuisden gewoon met je mee. Naar je werk, je relatie, je vriendschappen. En voordat je het weet ben je altijd aan het regelen, dragen en pleasen. Tot je lichaam zegt: dit kan niet meer.

Het helpt je om te gaan zien waar je iets bent gaan dragen wat niet van jou is. En dat opent de weg om het terug te geven. Niet met je hoofd, maar van binnenuit. Zodat jij weer op jouw plek kunt gaan staan. Waar het licht is. Waar het klopt. Waar jij mag zijn, zónder alles te hoeven fixen.

Oefening: wat draag jij dat niet van jou is?

Ga ergens zitten waar je even niet gestoord wordt. Zet je voeten stevig op de grond. Adem rustig in en uit, een paar keer. Laat je lichaam zakken. Landen.

Stel je dan voor dat je voor een vuur zit. Een helder, warm vuur. Het brandt rustig. Het is jouw vuurtje. Alleen van jou.

Kijk eens naar wat je allemaal met je meedraagt. In je handen, op je schouders, op je rug. En stel jezelf dan de vraag: Van wie is dit eigenlijk? Is dit echt van mij?

Wacht. Adem. Laat het antwoord komen. Misschien weet je het meteen. Misschien niet. Alles is goed.

Als je voelt: dit is niet van mij, stel je dan voor dat je het teruggeeft. Niet met oordeel. Gewoon in rust. Je legt het terug. Naar de plek waar het vandaan komt. En jij blijft bij jouw vuur. Alleen met wat echt van jou is.

Blijf nog even zitten. Voel wat het met je doet. En als het goed voelt, adem dan diep in. En uit. En open je ogen.

Van oververhit naar gegrond: je eigen plek innemen

Burn-out is geen storing die verholpen moet worden. Het is een signaal van je systeem dat je niet meer op de juiste plek staat. Als je durft te luisteren, zit er in dat moment van stilvallen een uitnodiging. Geen quick fix. Maar een kans om terug te keren naar je kern.

Niet terug naar ‘hoe het was’, maar vooruit naar wie jij werkelijk bent. Niet harder. Niet meer. Maar kloppender. Jouw plek. Jouw vuur. Jouw ritme.

Want je vuurkracht is prachtig. Maar alleen als het vuur gevoed wordt. Alleen als jij mag rusten op een bedding die klopt. Zodat je niet meer opbrandt, maar gewoon mag branden. Helder. Warm. En heel.

Burn-out is geen eindpunt. Het is een grens die zegt: tot hier, en niet verder. En ook: vanaf hier mag het anders.

Niet door harder je best te doen. Maar door terug te keren naar jezelf. Naar wat klopt. Naar wat van jóu is.

Meer lezen:

Moe zonder reden? Misschien zegt je lijf wat je hoofd negeert

Innerlijk kindwerk & systemisch inzicht: jij bent van waarde