Midwinter en Yule
- Wendy Van de Laar
- 21 dec
- 5 minuten om te lezen
Betekenis, gebruiken en rituelen rond de winterzonnewende
Rond deze dagen hoor je veel verschillende woorden. Midwinter, Yule en kerst. Ze worden vaak door elkaar gebruikt, alsof het allemaal hetzelfde is. Dat is het niet. Het zijn drie verschillende lagen die rond dezelfde periode samenkomen. Als je begrijpt wat elk van deze lagen betekent, ontstaat er rust en helderheid.
Wat is midwinter?
Midwinter valt op 21 december en is de winterzonnewende. Dit is de kortste dag en de langste nacht van het jaar. De zon staat op haar laagste punt aan de hemel. Minder licht dan dit wordt het niet. Vanaf de dag na midwinter komt er elke dag een heel klein beetje licht bij. Zo weinig dat je het nauwelijks merkt, maar het gebeurt wel. Dit is geen symboliek of interpretatie, maar een astronomisch feit.
In oude natuurkalenders werd midwinter gezien als het dieptepunt van het jaar. Niet als begin, maar als het punt waarop alles tot stilstand komt. De natuur trekt zich terug. Groei is niet zichtbaar. Energie is laag. Niet omdat er iets misgaat, maar omdat dit precies is wat nodig is. Midwinter is een fase waarin niets hoeft en niets wordt gevraagd.
Waarom midwinter zoveel met ons doet
Rond midwinter ervaren veel mensen vermoeidheid, prikkelbaarheid en een verlangen naar rust. Dat heeft een duidelijke lichamelijke oorzaak. Minder daglicht beïnvloedt je hormoonhuishouding en je zenuwstelsel. Je hele systeem schakelt terug. Dat is geen zwakte, maar een biologisch mechanisme.
Midwinter maakt zichtbaar hoe we omgaan met rust, grenzen en herstel. Het laat zien waar we structureel doorgaan en waar stilvallen ongemakkelijk voelt. Midwinter vraagt geen oplossingen. Het vraagt alleen om aanwezigheid.
Yule: het menselijke antwoord op midwinter
Yule is geen vaste datum, maar een ritueel antwoord op midwinter. Waar midwinter een natuurlijk feit is, is Yule een menselijke handeling. In oude natuurreligies wilden mensen dit kantelpunt niet voorbij laten gaan zonder het te markeren. Niet om het donker te verdrijven, maar om het dragelijk te maken.
Yule ontstond in Noord-Europese en Germaanse culturen als een moment van volhouden. De winter was lang en onvoorspelbaar. Voorraden raakten op. Ziekte en kou lagen constant op de loer. Midwinter liet zien dat het niet donkerder werd dan dit. Dat alleen al gaf opluchting.
De betekenis van het Yule-blok
Een centraal onderdeel van Yule was het Yule-blok. Dit was een groot, stevig stuk hout dat speciaal werd gekozen en rond midwinter werd aangestoken. Het vuur moest lang blijven branden, soms dagen achter elkaar, soms tot na de jaarwisseling.
Vuur stond voor warmte, licht en veiligheid. Zolang het vuur brandde, was er leven. Dat gaf rust in het lijf. Warmte ontspant. Licht geeft oriëntatie. Een constant vuur geeft voorspelbaarheid. Het Yule-vuur ging niet over beginnen, maar over blijven.
As bewaren als herinnering
De as van het Yule-blok werd niet weggegooid. Die werd bewaard en later gebruikt. Soms werd de as gemengd met zaaigoed, soms bij de haard gelegd, soms gebruikt bij ziekte of onweer. De as herinnerde aan iets essentieels: dit donker is doorstaan. Dit werkte op een diep niveau. Het lichaam onthoudt ervaringen via handelingen en rituelen. De as vertelde een verhaal zonder woorden.
Groen tijdens Yule
Groenblijvende planten zoals hulst, den en spar werden tijdens Yule naar binnen gehaald, als teken van leven. In de winter is groei niet zichtbaar, maar het leven is er nog wel. Groen in huis liet zien dat leven niet verdwenen is. Het gaf vertrouwen, een teken van continuïteit.
Samenkomen tijdens Yule
Yule was ook een moment van samen zijn. Samen eten, samen bij het vuur zitten, verhalen vertellen. Over eerdere winters, over voorouders, over doorgaan ondanks onzekerheid. Dat samenkomen verlaagde stress en gaf veiligheid. Het herinnerde mensen eraan dat ze het niet alleen hoefden te doen.
De relatie tussen midwinter, Yule en kerst
Midwinter is het natuurlijke kantelpunt. Yule is het rituele antwoord op dat kantelpunt. Kerst vormt een derde laag. De christelijke en culturele kalender waarin veel mensen zijn opgegroeid. Kerst is voor velen een moment van verbinding, familie en herhaling van tradities.
Deze lagen hoeven elkaar niet uit te sluiten. Midwinter erkent het dieptepunt. Yule geeft warmte aan dat dieptepunt. Kerst verbindt mensen met elkaar in deze periode.
Een eenvoudig midwinter- en Yule-ritueel
Wil je stil staan bij Mid-Winter en Yule? Dat kan al met een eenvoudig ritueel. Zet op of rond 21 december een kaars klaar. Of maak een Yule-blok, bijvoorbeeld een stuk hout met één of meerdere kaarsen.
Steek het licht rustig aan en neem even de tijd. Je kunt jezelf één vraag stellen: wat mag blijven branden terwijl alles stil is? Je hoeft geen antwoord te bedenken. Alleen voelen is genoeg.
Laat het licht even branden. Adem rustig. Meer hoeft het niet te zijn.
Hoe maak je een Yule-blok?
Je begint met een stuk hout. Dat kan een echt boomstammetje zijn, een dik stuk haardhout of een houten schaal. Wat je kiest, maakt minder uit dan dat het stevig voelt.
In het hout kun je één of meerdere kaarsen plaatsen. Dat kan door gaten te boren, maar je kunt kaarsen ook vastzetten met wat gesmolten kaarsvet of in een schaaltje op het hout zetten.
Op een Yule-blok zie je vaak één of drie kaarsen.
Eén kaars staat voor één punt van licht in het donker. Stil, eenvoudig en zonder richting. Dit past goed bij midwinter zelf. Het moment waarop niets hoeft en alles even stil mag zijn. Eén vlam vraagt geen aandacht, maar geeft rust.
Drie kaarsen brengen een andere beweging. Ze laten zien dat er iets in gang is gezet, zonder dat het al zichtbaar hoeft te zijn. Drie staat voor overgang. Het donker is er nog, het licht is er nog niet echt, maar het kantelpunt is geweest. Dat maakt drie kaarsen passend bij Yule.
Eén kaars voelt verstillend. Drie kaarsen voelen dragend. Voel wat voor jou intuitief goed is.
Sommige mensen versieren het Yule-blok met groenblijvende takken zoals den, spar of hulst. Dat hoeft niet, maar het kan helpen om de betekenis zichtbaar te maken. Groen laat zien dat leven niet weg is, ook al zie je het buiten nauwelijks.
Tijdens midwinter steek je de kaars of kaarsen aan. Je kunt het Yule-blok meerdere dagen laten staan en de kaarsen telkens opnieuw aansteken. Sommige mensen doen dit tot kerst, anderen tot na de jaarwisseling. Er is geen juiste duur. Yule gaat niet over regels, maar over aandacht.
Als de kaarsen zijn opgebrand, kun je het hout bewaren. Voor volgend jaar, of gewoon als herinnering. Net als vroeger is het iets wat je meeneemt.
Fijne tips voor de winter solstice, dank je voor de mooie herinnering 💫...ik was het bijna vergeten ✨